Aseton nedir?

Renksiz, uçucu kimyasal bir sıvıdır. Kolayca alev alır. Formülü: CH3 — Co — CHi'tür. Kimyaca adı «di metil keton» veya «propanon» dur. Şekerli maddelerin, özel mayaların etkileriyle mayalanmasından elde edilirse de, teknikte odunun kuru kuruya damıtılmasıyla elde edilir. Özgü! ağırlığı 0,74'tür. Su ile her oranda karışır. 56,5°'de kaynar, — 94,3°de donar. Aseton geniş ölçüde iyodoform, kloroform ve göz yaşartıcı birtakım gazların ve birçok tıbbi maddelerin elde edilmesinde kullanılır.

Bilinen en iyi erigenlerden biridir. Özellikle zamkı, reçineyi ve nitrisellülozu İyi eritir. Çözücü özelliklere sahip olduğundan çok kullanılır. Birçok yağları, reçineleri, selüloz nitrat ve selüloz asetatı çözer. Bu özelliğinden dolayı aseton, patlayıcı madde ve sentetik iplik fabrikasyonunda geniş ölçüde kullanılır. Çok sayıdaki önemli kimyasal reaksiyonları ile laboratuvarda ve sanayide birçok organik maddeler yapmak mümkündür.

Fizyolojik olarak idrarda ve kanda mevcuttur. Özellikle şeker hastalarının idrarlarında çok miktarda bulunur ve bundan dolayı idrarın aseton kokması teşhiste çok yardımcı bir bulgudur. Genel olarak ketonlar, his duyusunu ve kan basıncını azaltır. Aseton, etil alkolden (rakı, şarap ve birada bulunan) daha az zehirli olmasına rağmen sarhoşluk ve uyku meydana getirir. Fakat bu özelliğinin kuvveti eter ve kloroformunkinden daha azdır.

Alkali (bazik) ortamda aseton; klor, brom ve iyotla muamele edilirse; kloroform, bromoform ve iyodoform elde edilir. Aseton, uyuşturucu sulfonal grubu ilaçların başlangıç maddesidir. Hem iyi bir çözücü hem de organik reaksiyonların bir başlangıç maddesi özelliklerine haiz olduğu için ticari maksatla geniş çapta elde edilir.

aseton

Elde edilişi

1. Kalsiyum asetatın kurukuruya ısıtılmasından elde edilir: (CH 3 COO) 2 ® ca CH 3 -CO-CH 3 +CaCO 3

2. Nişasta ihtiva eden tahılların bir çeşit bakteri (A, Fernbahc’in bulduğu) vasıtasıyla fermantasyonundan elde edilir. Bu fermantasyondan elde edilen karışımda altı kısım butil alkol, üç kısım aseton ve bir kısım da etil alkol mevcuttur.

3. Saf asetik asit ısıtılmış metalik oksitler (A1 2 O 3 ) üzerinden geçirilirse, aseton, su ve karbondioksit verecek şekilde bozunur.

4. İzopropil alkolden hidrojen çıkarmakla veya izopropil alkolü oksitlemekle aseton elde edilir.

Kullanım alanları

Yağlar, mumlar, reçineler, kauçuklar, plastikler, laklar, vernikler, lastik çimentoları için çözücü olarak kullanılır. Metil izobutil keton, mesitil oksit, asetikasit, diaseton alkol, kloroform, iyodoform, bromoform, patlayıcı maddeler, yapay elyaf, izopren elde edilmesinde; foroğraf filmlerinin hazırlanmasında, hayvansal ve bitkisel maddelerden çeşitli maddelerin ekstraksiyon yoluyla yarılmasında, parafinin saflaştırılmasında, dokuların sertleştirilmesinde ve suyunun alınmasında kullanılır.

Hacminin 24 katı asetilen gazını çözdüğünden asetilen asetondaki çözeltisi biçiminde güvenli olarak saklanır. Uzun süre temas deride kuruluğa neden olur. Solunması başağrısı, huzursuzluk, solunum yolunun tahrişine neden olur. Fazla miktarda solunması bayıltır. Ciddi zehirlenme olayları enderdir. Her türlü plastikten, yapay elyaftan yapılmış giyeceklerden uzak tutulmalı; tutuşma eğilimi nedeniyle ateşle yaklaşılmamalıdır. Normal olmayan bir metabolizma ürünü olarak diabetes mellitus (ketonuria) durumunda idrarda bulunur.

Sözlükte "aseton" ne demek?

1. Birçok organik maddeleri eritmekte kullanılan uçucu, kolayca alev alır, eter kokusunda bir sıvı.

Aseton kelimesinin ingilizcesi

acetone
Köken: Fransızca